De voornaamste verschillen tussen de oude en de nieuwe cd-rom van het WNT

door Rob Tempelaars

Eind januari 2000 verscheen de tweede release van het Woordenboek der Nederlandsche Taal op cd-rom. Binnenkort zult u op onze website nader geïnformeerd worden over deze cd-rom en de plannen met het WNT. Daaraan voorafgaand volgt hier alvast een overzicht van de voornaamste verschillen met de in 1995 verschenen eerste release van de cd-rom; informatie over die eerste release vindt u ook op deze website, zie: Rob Tempelaars (november 1999), Wat u altijd al had moeten weten over de cd-rom van het WNT, maar….

1) Nieuw: het volledige woordenboek staat op cd-rom, dus van A t/m Zythum. Oud: de cd-rom bevatte het tot dan toe gepubliceerde materiaal van A t/m WREKER (I).

2) Nieuw: de tweede release van de cd-rom kost fl. 495,- (bij intekening goedkoper). Oud: de eerste versie kostte aanvankelijk een kleine 2000 gulden, later werd de cd-rom goedkoper.

3) Nieuw: nauwkeurig is nagegaan of alle WNT-bestanden wel op de cd-rom terecht zijn gekomen. Oud: op de eerste versie ontbraken kleinere en soms zelf zeer grote tekstgedeelten.

4) Nieuw: voorzover dat binnen de mogelijkheden lag, zijn 'aaneengeplakte artikelen' losgemaakt, met als gevolg dat ze ook in de indexen opgenomen zijn. Oud: veel artikelen leken op de oude cd-rom te ontbreken, omdat ze niet in de indexen stonden; in werkelijkheid zaten ze vastgeplakt aan andere, wel in de indexen opgenomen artikelen.

5) Nieuw: de helpfile van de cd-rom en de daarvan afgeleide, gedrukte handleiding zijn aanzienlijk uitgebreid, zowel met informatie over de de cd-rom als over het Woordenboek zelf. Oud: de helpfile bevatte alleen (en minder) informatie over de applicatie.

6) Nieuw: de cd-rom bevat nu geen 'Bijvoegsels en verbeteringen' meer. Oud: de eerste versie bevatte sommige 'Bijvoegsels en Verbeteringen'. NB: Voor onderzoek naar woorden, vaste verbindingen of uitdrukkingen doet u er dus goed aan in het grafisch WNT na te kijken of er iets over de betreffende woorden enz. in de 'Bijvoegsels en verbeteringen' staat. Voor overzichten van de delen die 'Bijvoegsels en verbeteringen' bevatten zie men bovengenoemd artikel over de eerste cd-rom.

7) Nieuw: grote artikelen zijn niet langer opgesplitst in verschillende onderdelen. U dient wel even geduld te hebben om de computer het gezochte in het grote artikel te laten vinden. Oud: grote artikelen waren, om snel bij het gezochte te arriveren, opgedeeld in verschillende onderdelen; u moest dan wel telkens naar het volgende compartiment doorklikken om het gezochte te vinden.

8) Nieuw: voor de nieuwe cd-rom is een geheel nieuwe engine ontwikkeld door uitgever AND Publishers, genaamd AND Complex 4.0; voor de cd-rom Middelnederlands (1998) werd al gebruik gemaakt van AND Complex 3.5. De nieuwe engine biedt ons een aantal verbeterde zoekmogelijkheden en nieuwe functionaliteiten. De voornaamste zijn:

¾ In het hoofdvenster van de WNT-applicatie vindt u nu onderaan uw scherm een werkbalk met een aantal knoppen waarmee u de belangrijkste functies van het WNT kunt activeren.

¾ Net als in de vorige cd-rom vindt u in de Indexkiezer: Ingangen, Volledige tekst, Kopjes, Citaten, Betekenis en Opnoemers. Nieuw is de Retrograde-index (gebaseerd op de volledige tekst), die vooral voor morfologisch onderzoek van groot belang is.

¾ Nieuw op het hoofdvenster is ook een knopje waarmee u Latijnse karakters kunt selecteren.

¾ Eenvoudige zoekopdrachten kunt u uitvoeren in het zoekveld van het hoofdscherm, voor meer complexe zoekopdrachten kunt u gebruik maken van het zoekvenster met de tabbladen Gedetailleerd en Algemeen (voorheen de zogenaamde Query Module). Het zoekvenster opent u eenvoudig door op de knop Zoeken in de werkbalk te klikken.

¾ In dit zoekvenster vindt u wederom een knopje. In het hoofdvenster kon u daarmee de Latijnse karakters selecteren, in het zoekvenster kunt u er allerlei bijzondere karakters, zoals Griekse lettertekens en symbolen, mee selecteren.

¾ Sterk verbeterd is de omkadering in rood van de treffer in het betreffende WNT-artikel. Om technische redenen functioneerde deze omkadering op de oude cd-rom lang niet altijd.

¾ Het aantal resultaten op de oude cd-rom had betrekking op het aantal afzonderlijke artikelen waarin de treffer voorkomt; aangezien één artikel meerdere vindplaatsen kan bevatten, zei dat nog niets over het werkelijke aantal treffers. Op de nieuwe cd-rom wordt per artikel ook een frequentieopgave verstrekt: desgewenst kunt u dus exact bepalen hoe vaak het gezochte woord of de gezochte woordcombinatie voorkomt. NB: Om technische redenen ontbreekt de frequentieopgave per artikel bij hoogfrequente woorden (bijvoorbeeld boek).

¾ Een belangrijk verschil met de vorige cd-rom is ook dat wanneer u bij een resultatenlijst om een contextregel vraagt, de regel met daarin de treffer verschijnt. Op de oude cd-rom verscheen alleen de eerste regel van het betreffende WNT-artikel. Door de context op te vragen kunt u nu in één oogopslag zien welke treffers voor u van belang zijn. Ook hier geldt weer dat u enig geduld moet opbrengen om de computer de gevraagde contextregels te laten produceren.

Tot zover de belangrijkste verschillen tussen de oude cd-rom van het WNT en de nieuwe release daarvan.

Vragen en opmerkingen over de inhoud van het WNT kunt u richten aan de redactie van het WNT, Stichting Instituut voor Nederlandse Lexicologie (www.inl.nl), Matthias de Vrieshof 2-3, 2311 BZ Leiden; postadres: postbus 9515, 2300 RA Leiden. Telefoon: 071-5272268 / 5272261. Fax: 071-5272115. Homepage INL.

Heeft u vragen over de werking van het programma, dan kunt u contact opnemen met de AND Helpdesk. Telefoon: 0900-1122316 (maandag t/m vrijdag tussen 9.00 uur en 17.00 uur; kosten fl. 1,00 per minuut). Fax: 010-8851300.