Leeuwarden – Alle gegevens over het Skûtsjesilen zijn nu te raadplegen in het door Gosse Blom uit Hindeloopen samengestelde boek ‘Om priis en eare, útslaggen fan it Skûtsjesilen’. Dit met documentaire foto’s geïllustreerde boek is vrijdag 23 juli 2004 verschenen als gezamenlijke uitgave van PENN Communicatie en de Fryske Akademy.

De eerste uitslag in het boek betreft een dramatisch verlopen ‘útdagingswedstryd’ in 1836. Toen de zeilerij bij Sneek dat jaar wegens harde wind werd afgelast, wierpen drie schippers elk vijfentwintig gulden op tafel als vulling van een alternatieve prijzenpot. Twee van de drie, B. van der Meer en R.G. Zijlstra, vielen al vlot uit met ernstige averij, zodat J. Reijenga uit Heeg met de vette prijs en de eer ging strijken.

Gosse Blom heeft deze en andere bijzondere feiten verzameld in een speurtocht door allerlei archieven, clubblaadjes en vooral kranten. Ook wist hij tot nog toe onbekende gegevens, zoals het verloop van de SKS-kampioenswedstrijd in 1945, via gesprekken met oudgedienden boven water te halen.

Zijn boek bevat na een uitgebreide historische inleiding overzichten van allerlei wedstrijden: voor 1945, in SKS-verband, bij de IFKS en nog enkele gelegenheidssilerijen. Daarnaast zijn allerlei feiten verzameld met betrekking tot de wedstrijdskûtsjes, hun bouwers en de schippers. Ook bevat ‘Om priis en eare’ een lijst met omgeslagen skûtsjes en de beschrijving van enkele ‘legendarische schepen’, de ‘Aebelina’ en de ‘Jonge Jan’.

In de oude tijd, zo blijkt uit de inleiding, waren het vooral eigenaren van enkele snelle veerschepen die ‘priis en eare’ onderling betwistten. Ze maakten veelal gebruik van bekwame stuurlieden, die het wedstrijdzeilen beheersten. De wedstrijden veranderden van karakter na de opkomst van de ijzerbouw in de jaren 1890. Dat leidde, na een aantal confrontaties met plezierzeilers en organisatoren, tot een tijdelijke crisis. Die werd in de jaren 1920 overwonnen door allerlei plaatselijke initiatieven, culminerend in de oprichting van de Skûtsjekommisje Grou in 1929.

Het boek ‘Om priis en eare’ is een uniek naslagwerk, onmisbaar voor alle echte liefhebbers van het Skûtsjesilen. Het is voor € 19,50 in de boekhandels te koop.

Ynformaasje: afukwinkel@afuk.nl