Meidwaan!

As ûnderdiel fan dit ûndersyk fan de Fryske Akademy hat Nanna in fragelist ûntwikkele, oer de leauweardichheid fan ferskate trivia-útspraken, en hoe't skreaune teksten beoardiele wurde. 

Yn it earste part fan dizze fragelist freegje wy jo om nei 24 útspraken te harkjen en te besluten oft se wier of ûnwier binne. Yn it twadde part wurde jo frege om twa teksten te lêzen en dy te beoardieljen oan 'e hân fan in pear fragen. As lêste befettet de fragelist in pear fragen oer jo (taal -) eftergrûn.

Dielname oan dit ûndersyk is alhiel frijwillich. Jo binne op elk momint en om hokker reden dan ek frij om op te hâlden mei jo dielname. Elkenien dy't út Fryslân komt of yn Fryslân wennet mei meidwaan!

Hielke ûntwikkele in online eksperimint, dat de ûnderbewuste hâldingen mjit oangeande it Frysk en it Nederlânsk mei de help fan in sorteartaak. De dielnimmer krijt plaatsjes en wurden te sjen dy't posityf of negatyf binne, en wurden dy't Frysk of Nederlânsk binne. De keppeling tusken de plaatsjes en wurden kin sjen litte oft it brein ûnderbewust Frysk of Nederlânsk mear mei positive (of just negative) dingen assosjearret, en lit dêrmei ûnderbewuste foaroardielen sjen.

It eksperimint duorret 10-15 minuten en oan de ein fan it ûndersyk krijt elke dielnimmer de eigen resultaten te sjen. Dêrmei kin in ynskatting makke wurde fan de eigen ûnbewuste foarkar. Hielke hopet op safolle mooglik dielnimmers, om dêrmei in folsleiner ynsjoch te krijen yn de foaroardielen oer it Frysk en it Nederlânsk, sawol by Friezen en Frysktaligen sels as by net-Friezen en net-Frysktaligen.

Foar it ûndersyk krije dielnimmers ôfbyldingen te sjen op in laptop. Se krije de opdracht om te beneamen wat se sjogge. De iene kear yn it Frysk as se in Frysk flachje sjogge, de oare kear yn it Nederlânsk as der in Nederlânsk flachje bystiet. De dielnimmers drage in headset mei in mikrofoan. Dêrneist folje dielnimmers in koarte fragelist yn oer harren taalgebrûk, harren ûnderfinings mei it Frysk en de rol dy’t de taal spilet foar harren identiteit. “It wikseljen tusken talen kin bêst útdaagjend wêze”, fertelt Rose. "De dielnimmers dy't al meidien hawwe fûnen it foaral hiel leuk om te dwaan. ”It ûndersyk stiet iepen foar minsken tusken de 18 en 75 jier dy’t sawol Frysk as Nederlânsk prate.

Fryslân foarmet in nijsgjirrige aktuele kasus, omdat dêr yn 2025 ‘de geuren en geluiden van het Friese platteland' opnommen binne yn de erfgoedaginda fan de Provinsje Fryslân. Dit inisjatyf ropt fûnemintele fragen op: wat ferstean wy eins ûnder ‘de geuren fan Fryslân’? Binne dat de geuren fan kowestâlen en it Waad? Of fan sûkerbôle, dúmkes, krûdebitters, teunisblommen, it stjonkfabryk, of houtsnijen? Jarre, broeireek, skiepperook, of boskreek? Hoe kinne dizze histoaryske geurlânskippen en hieltyd ferfleanende geuren fêstlein wurde?