Spring naar hoofd-inhoud

Digitale taalhulpmiddelen: Taalweb Frysk

De website Taalweb Frysk (taalweb.frl), die de Fryske Akademy op 2 februari 2015 lanceerde, biedt digitale hulpmiddelen voor het schrijven in het Fries.

Taalweb Frysk is een platform waar:

  • de voorkeurswoordenlijst voor het Fries (Foarkarswurdlist), een handleiding met de spellingsregels en een online spellingschecker te raadplegen zijn;

  • gratis spellingcheckers te downloaden zijn voor installatie in Microsoft Office (Windows en Mac OS), voor Android, iPad/iPhone en een groot aantal andere besturingssystemen en software;

  • de tweede (elektronische) editie van het eentalig verklarend Frysk Hânwurdboek te downloaden is voor Windows, Mac OS en Linux;

  • gezocht kan worden in een aantal Friese woordenboeken en teksten vertaald kunnen worden van het Nederlands naar het Fries en andersom.

Het woordenboekportaal van Taalweb Frysk zal in de toekomst nog verder worden uitgebreid met een nieuw online woordenboek Nederlands-Fries.

Taalweb Frysk werd ontwikkeld in opdracht van Provincie Fryslân. Met een breed en gratis aanbod van taalhulpmiddelen die de schrijfvaardigheid in het Fries ondersteunen, is dit platform uniek in de wereld en een voorbeeld voor andere kleine talen.  

 

 

Foarkarswurdlist en officiële spelling

Is het nu Italië of Itaalje, telefoan of tillefoan? De Foarkarswurdlist foar it Frysk die de Akademy heeft opgesteld, geeft duidelijkheid over de voorkeursvormen in de Friese spelling.

De Foarkarswurdlist is geen verplichte taalstandaard, maar kan als houvast worden gebruikt voor heldere voorkeursvormen in de Friese schrijftaal, bijvoorbeeld in het officiële verkeer en in het onderwijs.

Officiële spelling
Het Fries kent sinds 1879 min of meer officiële spellingsregels, maar die zijn sindsdien meermalen gewijzigd. Daardoor kwamen in de loop der tijden de regels en de schrijfpraktijk niet meer volledig overeen. De Fryske Akademy heeft voor het maken van de Foarkarswurdlist de geldende regeling van de Friese spelling in zijn geheel opnieuw beschreven. Dat heeft erin geresulteerd dat de spellingsregels en de wijze waarop woorden in de praktijk gespeld worden voortaan weer overeenkomen.

Deze regels aangaande de officiële spelling van het Fries zijn sinds 30 januari 2015 van kracht en kunnen worden gevonden in de handleiding Paadwizer Fryske stavering. Door een aantal regelaanpassingen in de Friese spelling krijgt een beperkt aantal woorden een andere schrijfwijze (bijv. telefyzje i.p.v. televyzje en útnûging i.p.v. útnoeging). Hieronder kan een (Friestalig) overzicht van aanpassingen en anders gespelde woorden worden gedownload.

  • [PDF] [Word] Regeloanpassingen Fryske stavering mei yngong fan 30 jannewaris 2015
  • [PDF] [Word] Oersjoch fan wurden út de Foarkarswurdlist foar it Frysk dy’t in oare skriuwwize krigen hawwe

 

 

Het Fries Dictee

Elk voorjaar organiseert de Fryske Akademy het jaarlijkse Fries dictee samen met de Provincie Fryslân, Omrop Fryslân, Afûk en Cedin Expertisecentrum Meertaligheid. Op die dag wordt voor de groepen 7 en 8 van de basisscholen het Lyts Frysk Diktee georganiseerd en voor de grote mensen het Grut Frysk Diktee.

Iedereen die zijn of haar beheersing van het geschreven Fries wil testen, kan voor het Grut Frysk Diktee in aanmerking komen door het maken van een kwalificatiedictee. Naast de mensen die zich hebben gekwalificeerd, doen ook bekende Friezen mee. Omrop Fryslân zendt het Grut Frysk Diktee uit op televisie.  

 

Taalbaas

Wij doen ook mee aan Taalbaas, een taalblog met interessante taalnieuwtjes en wetenswaardigheden. De rubriek is ook op Twitter en Facebook te volgen.

 

 

Andere taaldiensten en links

    Woordenboeken
  • Tussen 1984 en 2011 zijn de 25 delen van het wetenschappelijke Woordenboek der Friese Taal/Wurdboek fan de Fryske taal (WFT) verschenen. Het WFT beschrijft het Fries uit het tijdvak 1800-1975. In het naslagwerk wordt voor elk woord uitgebreide informatie gegeven: de uitspraak, de buiging, de varianten, de overeenkomende woorden in andere talen, de betekenis, zegswijzen, spreekwoorden. Sinds 2010 is het woordenboek ook online te vinden in de Geïntegreerde TaalBank van het INL.

  • Voor een aantal Friese streektalen zijn dialectwoordenboeken samengesteld, onder anderen van het Schiermonnikoogs en het Bildts. Van het Hindeloopers en Amelands zullen nog woordenboeken verschijnen.


  • Specialistisch taaladvies
  • Wij kunnen taalkundig advies geven bij het opstellen van specialistische teksten in het Fries met vaktermen zoals notarisakten, ambtelijke stukken of technische documenten. Voor een vertaling wordt een vergoeding in rekening gebracht. Neem hiervoor contact op via ons algemeen nummer (058) 213 14 14 of mail naar taalburo@fryske-akademy.nl.

  • Voor de rechtspraktijk leveren wij Friestalige modellen van akten, statuten, contracten, huwelijksvoorwaarden en testamenten. Alle modellen zijn kostenloos te downloaden op de pagina Friestalige modellen voor de rechtspraktijk.


  • Links
  • Het Fries is als taal sinds februari 2016 beschikbaar gemaakt in Google Translate dankzij de tomeloze inzet van vrijwilligers en de steun van de Provincie  Fryslân.

  • De actuele lijst met plaatsnamen en waternamen in Fryslân kan worden geraadpleegd op de website van de Provincie Fryslân.

  • Naast taalcursussen kunt u ook voor taalvragen bij onze collega's van de Afûk terecht. Het geven van taaladvies, het nakijken van korte teksten of het vertalen van een paar woordjes doet de Afûk kostenloos.