Spring naar hoofd-inhoud

Missie en doelstellingen

Sinds haar oprichting in 1938 zet de Fryske Akademy zich in voor het fundamenteel en toegepast wetenschappelijk onderzoek naar de Friese taal, geschiedenis en cultuur. Na ruim 75 jaar is deze opdracht, die de Friese samenleving de Akademy bij de stichting meegaf, nog altijd leidend.

Het is de taak van de onderzoekers de dynamiek van taal en van sociale en historische processen te analyseren. Dat doen zij door onderzoek te verrichten naar de Friese taal, meertaligheid, taalleren en het verleden van Fryslân. De Fryske Akademy maakt het Friestalig en historisch erfgoed toegankelijk voor wetenschap en maatschappij en ontwikkelt digitale instrumenten en collecties voor innoverend onderzoek.

 

 

Visie

De labels 'Fries' en 'Friesland' dateren uit de klassieke oudheid en zijn sindsdien voortdurend in gebruik gebleven. Zij vormen een buitengewoon sterke identity marker, maar de betekenis ervan heeft in de loop der tijden grote veranderingen ondergaan. De Friese taal, cultuur en ruimte gelden in het onderzoek van de Fryske Akademy als de voornaamste variabelen van deze marker.

Omdat deze in onderlinge wisselwerking tot elkaar staan, dienen zij in samenhang bestudeerd te worden. De provincie Fryslân wordt daarbij opgevat als een natuurlijk laboratorium voor het onderzoek naar taal, taalleren en identiteit. Vanwege de aanwezige taalvariëteiten in de regio is het mogelijk om gecompliceerde taalveranderingen en opvattingen over taalleren van nabij en in direct contact met de omgeving te bestuderen.

Het besef van een gemeenschappelijk verleden, de zichtbaarheid van talloze sporen van menselijke ingrijpen in het Friese landschap en de continuïteit in economische oriëntaties, laten het toe de genoemde identity markers ook vanuit deze invalshoeken aan nader onderzoek te onderwerpen.

 

 

Doelstellingen

De Fryske Akademy formuleert zes doelstellingen voor het lopende lustrum 2015-2020:

  • Versterken van het unieke karakter van de Akademy;
  • Bevorderen van het wetenschappelijk klimaat in Fryslân;
  • Samenwerken met overige geestes- en sociaalwetenschappelijke KNAW-instituten;
  • Verrichten van onderzoek van nationaal belang;
  • Vergroten van de internationale erkenning en uitstraling;
  • Opereren op het snijvlak van wetenschap en samenleving.

 

Versterken van het unieke karakter van de Akademy

Voor de frisistiek is de Fryske Akademy hét wetenschappelijk centrum bij uitstek. Nergens anders in binnen- of buitenland worden de Friese taal, cultuur en ruimte op dergelijke systematische wijze bestudeerd. Het onderzoek van de Akademy richt zich op de dynamiek van de Friese taal, meertaligheid, geschiedenis en regionale identiteit vanuit een lange-termijnperspectief. Waar mogelijk vergelijkt het onderzoek van de Akademy de Friese casus met ontwikkelingen elders. De komende jaren wil de Fryske Akademy haar vooraanstaande positie op bovengenoemde onderzoeksterreinen verder versterken.

 

Bevorderen van het wetenschappelijk klimaat in Fryslân

Als het enige geestes- en sociaalwetenschappelijk onderzoeksinstituut in de provincie, speelt de Fryske Akademy een sleutelrol in het regionale wetenschappelijke en culturele veld. De Akademy versterkt de Friese cultuur en samenleving. Zij bevordert het gebruik en behoud van het Fries als tweede rijkstaal, stimuleert het Friestalig onderwijs en maakt het Fries geschreven erfgoed toegankelijk. De Fryske Akademy versterkt het wetenschappelijk klimaat in Fryslân door haar kennis met de samenleving te delen.

 

Samenwerken met overige geestes- en sociaalwetenschappelijke KNAW-instituten

De onderzoeksdomeinen van de Akademy sluiten aan bij die van andere geesteswetenschappelijke KNAW-instituten (met name met die van het toekomstige cluster Huygens ING, IISG en Meertens Instituut). Samen met het Meertens heeft de Akademy Taalportaal opgezet en is zij betrokken bij de ontsluiting van de Prize Letters. Met het Huygens ING deelt de Akademy expertise over (digitale) tekstedities. Die samenwerking wordt geïntensiveerd. Ook wil de Fryske Akademy nauwer worden betrokken bij de stuurgroepen van programma’s die zich toeleggen op de ontwikkeling van e-humanities (m.n. CATCH, CLARIAH). Bij de op handen zijnde hertekening van het Nederlandse institutenbestel zet de Fryske Akademy in op continuering van de band met de KNAW.

 

Verrichten van onderzoek van nationaal belang

De Friese casus is het uitgangspunt van het onderzoeksprogramma van de Fryske Akademy. De Akademy heeft een bijzondere verantwoordelijkheid voor het behoud van en het onderzoek naar de Friese taal en van haar schriftelijke en mondelinge voortbrengselen. Het is tevens de enige plaats waar programmatisch onderzoek naar maatschappelijke en culturele ontwikkelingen in de Friese samenleving in heden en verleden wordt verricht. De Akademy beschikt op het vlak van lexicografie, meertaligheid, taalleren, onderwijs en geschiedenis over grote expertise. De behaalde onderzoeksresultaten hebben impact op het nationaal wetenschappelijk debat in genoemde disciplines. Innovatieve onderzoeksinstrumenten als HISGIS en Taalweb Frysk vervullen een voorbeeldfunctie in binnen- en buitenland. Mercator is een nationaal erkend kenniscentrum op het gebied van meertaligheid en taalleren.

 

Vergroten van de internationale erkenning en uitstraling

De Fryske Akademy profileert zich met wetenschappelijke bijdragen in a-tijdschriften, in proceedings van toonaangevende internationale congressen, in dissertaties en in boeken van prominente uitgevers. Daarnaast ontwikkelt het instituut spraakmakende onderzoekstools van nationale en internationale relevantie voor historisch, lexicografisch en taalkundig onderzoek. De Fryske Akademy versterkt haar internationale profiel door strategische allianties te sluiten met regionale academische instellingen elders in Europa. Zo kan de Akademy meedingen naar Europese onderzoekssubsidies.

 

Opereren op het snijvlak van wetenschap en samenleving

De Fryske Akademy boogt met haar valoriserend onderzoek op een lange traditie. De organisatie levert belangrijke bijdragen aan de regionale en Europese beleidsvorming over taalleren en meertaligheid. Meer dan in het verleden wordt opdrachtonderzoek in lijn gebracht met de fundamenteel wetenschappelijke ambities. Verder ontwikkelt de Fryske Akademy onderzoeksinstrumenten waarin kennis en valorisatie nadrukkelijk met elkaar zijn verweven.

 

 

Strategisch beleidsplan 2015-2020

Ons Strategisch beleidsplan 2015-2020 kan hier (pdf-document) worden gedownload.