Lezing Jan Auke Walburg over 'Friezen op zee'

Over Friezen op zee

Friesland is meer dan alleen een agrarische provincie. Eeuwenlang is de welvaart van Friese dorpen en steden bepaald door hun scheepvaart. Deze Friese bijdrage aan de koopvaardij komt niet uit de lucht vallen. Al tussen de jaren 750 en 900 beleven de Friezen een eerste bloeiperiode in de handel vanuit de Fries/Frankische koningsstad Dorestad.

Walburgs nieuwste boek Friezen op zee: De gouden eeuw van de koopvaardij in Friese steden en dorpen vertelt het verhaal van zesentwintig Friese gemeentes: hoe tienduizenden schepen vanuit Friesland door de Sont op weg gaan naar de Oostzee, hoe boerenzoons op hun eigen land schepen bouwen die de zee opgaan, hoe hele families zich gaan richten op de scheepvaart, vaak in samenwerking met hun familieleden in Amsterdam en de Zaanstreek. Hoe Waddeneilanders hun welvaart met walvisvaart opbouwen, hoe marktplaatsen midden in Friesland uitgroeien tot internationale havens, hoe de bewoners van veengebieden hun turf opgraven en vervoeren naar Amsterdam, hoe menige Friese plaats een centrum wordt van scheepsbouw en ook hoe de koopvaardij ten onder gaat.

Tijdens de zeventiende en achttiende eeuw komt de Friese koopvaardij tot een ongekende bloeiperiode die vrijwel overal in Friesland welvaart brengt. Niet toevallig is die Friese Gouden eeuw onlosmakelijk verbonden met de Gouden Eeuw van Amsterdam. Die stad heeft het begin van haar groei en ontwikkeling als handelsstad grotendeels aan de Oostzeehandel te danken. 

Het zijn vooral de Friezen die Amsterdammers voeden met het graan dat zij uit de Oostzeegebieden halen, die Amsterdam voorzien van het hout dat nodig is om de stad te bouwen en die later de burgers van Amsterdam en de industrieën van Amsterdam en de Zaanstreek voorzien van turf als brandstof. Die ‘levenszenuw’ van de Hollandse welvaart ontwikkelt zich in belangrijke mate vanuit de doopsgezinde netwerken die Amsterdam en Friesland met elkaar verbinden. In deze geloofsgemeenschap werken zij samen in handel en scheepvaart: de Amsterdammers als reders en de Friezen als transporteurs.

Over Jan Auke Walburg 

Em. prof. Jan Auke Walburg was in zijn werkleven directeur van verschillende organisaties in de gezondheidszorg. Zijn recente boek Friezen op zee: De gouden eeuw van de koopvaardij in Friese steden en dorpen kwam tot stand op basis van zijn Friese afkomst, zijn ruime zeilervaring in en rond Friesland en met zijn vakgebied. Op dat snijpunt richtte hij zijn belangstelling op de omstandigheden waaronder Friese gemeenschappen tot bloei kwamen. 

Walburg verdiepte zich in deze geschiedenis door bestudering van de beschikbare literatuur en vele gesprekken met experts op het gebied van de Friese koopvaardij. Zijn zoektocht brengt aan het licht hoezeer de welvaart van Amsterdam en Friesland verweven zijn, hoe sterk de rol van de doopsgezinde familieverbanden daarbij was, hoezeer Friese zeelieden Friesland tot welvaart brachten en welke prijs zij daarvoor betaalden. Walburg is voorzitter van de Werkgroep Maritieme Geschiedenis.

Over de lezing op 7 maart

Elk jaar organiseert het Genealogisch Werkverband een reeks bijeenkomsten. De lezingen zijn in Tresoar en gratis toegankelijk voor iedereen. Op 7 maart staat deze gemeenschappelijke bijeenkomst op de agenda, georganiseerd in samenwerking met de NGV en de Werkgroep Maritieme Geschiedenis van de Fryske Akademy.

Plaats: Tresoar, Boterhoek 1, Leeuwarden.
Datum: zaterdag 7 maart 2026
Tijd: 13:30 uur
Entree: gratis

N.b. deze lezing is in het Nederlands.