Archeobotanist Mans Schepers fertelt op Akademydei wat planteresten fertelle oer de tiid fan kening Redbad

Mans Schepers (eigen foto)

Wat kinne archeologyske boaiemresten ús fertelle oer hoe’t Fryslân derút seach yn ‘e tiid fan de midsiuwske Fryske kening Redbad? “Heel veel”, fertelt archeobotanist Mans Schepers (Ryksuniversiteit Grins). “Al zeg ik er ook meteen bij: Frisia was groot. Dokkum kan een heel ander verhaal vertellen dan Wijnaldum of het vroegere Dorestad. Ook weten we niet waar Redbad precies heeft geleefd.”

Akademydei

Op de jierlikse Akademydei op freed 11 septimber fertelt Schepers oer hoe’t hy krekt te wurk giet. Archeobotanisten binne archeologen dy’t ûndersyk dogge nei fegetaasje, lykas siedsjes en planteresten. Oan de hân fan dizze natuerlike boarnen kinne hy en syn kollega’s in byld sketse fan hoe’t in mienskip libbe en derút seach.

“We hebben best wel een algemeen beeld van hoe mensen in de vroege middeleeuwen leefden. Planten werden namelijk voor van alles gebruikt. Als eten natuurlijk, maar ook de medicinale toepassingen waren heel gangbaar. Daarnaast hebben planten en bomen tal van andere functies: hout voor bouwmaterialen, boten of brandstof, vezels voor kleding en met kleurstoffen kon je kleding ook verven. Iedereen gebruikte planten.”

Materiële kultuer

Schepers kin frij eksakt fertelle yn hokker tiid hy bedarret by syn grûnûndersyk. “Tijdens opgravingen halen we een stuk grond uit de bodem en dat dateren we aan de hand van koolstofdatering.” Sa kin in stik grûn in hiel soad ferhalen fertelle. “Onder de microscoop kunnen we vrij goed nagaan wat voor materialen er in de bodem zitten. Zo vertelt een druif in uitwerpselen bijvoorbeeld dat de bewoners beschikking hadden over een exportproduct en dus hoogstwaaarschijnlijk ook handel dreven.”

Hoe rûkte Redbad?

Neist papieren boarnen yn de archiven kinne dus ek restjes yn de boaiem in histoarysk ferhaal fertelle. Soe Schepers oan de hân fan syn ûndersyk dan ek fertelle kinne hoe’t Redbad en de minsken om him hinne eartiids rûkten? “Een leuke vraag! Op de Akademydei zal ik een beeld schetsen van hoe het in vroegere tijden langs de Waddenzeekust heeft geroken.”

Opjaan foar de Akademydei

De Fryske Akademy nûget eltsenien fan herte út by de jierlikse Akademydei, ús 88ste Dies Natalis. Op freed 11 septimber 2026 is elkenien fan 13:30 oere ôf wolkom yn BOEL (foarhinne Zalen Schaaf) yn Ljouwert, om mei ús te proasten, te praten en te jeu-de-boulen!

Oanmelde kin fia dit oanmeldingsformulier.

Programma

13.30 Ynrin mei kofje/tee
14.00 Iepening (troch Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, Fryske Akademy)
14.15 Lêzing dr. Mans Schepers (archeobotanist Ryksuniversiteit Grins) oer planten en geuren yn 'e tiid fan Kening Redbad
14.40 Utrikking Fryske Akademy skripsjepriis 2026
15.00 koart skoft
15.15 beneaming nije Akademyleden
15.45 Lêzing troch dr. Eveline de Smalen (Fryske Akademy en Meertens Instituut) oer ûndersyksprojekt Een Neus voor Erfgoed
16.10 Buorrel, jeu-de-boule

Praktyske ynformaasje

Datum: Freed 11 septimber 2026
Lokaasje: BOEL (Zalen Schaaf)
Adres: Breedstraat 48, 8911 GJ Ljouwert

Werom