Archeobotanist Mans Schepers vertelt op Akademydei wat plantenresten vertellen over de tijd van koning Redbad

Mans Schepers (eigen foto)

Wat kunnen archeologische bodemresten ons vertellen over hoe Fryslân eruit zag in de tijd van de middeleeuwse Friese koning Redbad? “Heel veel”, vertelt archeobotanist Mans Schepers (Rijksuniversiteit Groningen). "Al zeg ik er ook meteen bij: Frisia was groot. Dokkum kan een heel ander verhaal vertellen dan Wijnaldum of het vroegere Dorestad. Ook weten we niet waar Redbad precies heeft geleefd."

Akademydei

Op de jaarlijkse Akademydei op vrijdag 11 september vertelt Schepers over hoe hij precies te werk gaat. Archeobotanisten zijn archeologen die onderzoek doen naar vegetatie, zoals zaadjes en plantenresten. Aan de hand van deze natuurlijke bronnen kunnen hij en zijn collega's een beeld schetsen van hoe een gemeenschap leefde en eruit zag. “We hebben best wel een algemeen beeld van hoe mensen in de vroege middeleeuwen leefden. Planten werden namelijk voor van alles gebruikt. Als eten natuurlijk, maar ook de medicinale toepassingen waren heel gangbaar. Daarnaast hebben planten en bomen tal van andere functies: hout voor bouwmaterialen, boten of brandstof, vezels voor kleding en met kleurstoffen kon je kleding ook verven. Iedereen gebruikte planten.”

Materiële cultuur

Schepers kan vrij exact vertellen in welke tijd hij terechtkomt bij zijn grondonderzoek. “Tijdens opgravingen halen we een stuk grond uit de bodem en dat dateren we aan de hand van koolstofdatering.” Zo kan een stuk grond heel veel verhalen vertellen. “ Onder de microscoop kunnen we vrij goed nagaan wat voor materialen er in de bodem zitten. Zo vertelt een druif in uitwerpselen bijvoorbeeld dat de bewoners beschikking hadden over een exportproduct en dus hoogstwaaarschijnlijk ook handel dreven.'

Hoe rook Redbad?

Naast papieren bronnen in de archieven kunnen dus ook restjes in de bodem een historisch verhaal vertellen. Zou Schepers aan de hand van zijn onderzoek dan ook kunnen vertellen hoe Redbad en de mensen om hem heen vroeger roken? “Een leuke vraag! Op de Akademydei zal ik een beeld schetsen van hoe het in vroegere tijden langs de Waddenzeekust heeft geroken.”

Opgeven voor de Akademydei

De Fryske Akademy nodigt u van harte uit bij de jaarlijkse Akademydag, onze 88ste Dies Natalis. Op vrijdag 11 september 2026 is iedereen vanaf 13:30 uur van harte welkom in BOEL (voorheen Zalen Schaaf) in Leeuwarden om met ons te proosten, praten en te jeu-de-boulen!

Graag via dit aanmeldingsformulier.

Programma

13.30 Inloop met koffie/thee
14.00 Opening (door Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, Fryske Akademy)
14.15 Lezing dr. Mans Schepers (milieu-archeolooch Rijksuniversiteit Groningen) over vegetatie en geuren in de tijd van Koning Redbad
14.40 Uitreiking Fryske Akademy scriptieprijs 2026
15.00 korte pauze
15.15 benoeming nieuwe Akademyleden
15.45 Lezing door dr. Eveline de Smalen (Fryske Akademy en Meertens Instituut) over onderzoeksproject Een Neus voor Erfgoed
16.10 Borrel, jeu-de-boule, geurtafel

Praktische informatie

Datum: Vrijdag 11 september 2026
Locatie: BOEL (Zalen Schaaf)
Adres: Breedstraat 48, 8911 GJ Leeuwarden

Terug