Vrijdag 27 maart 2026. De koperen Tuin Leeuwarden. 12.30-17.30 uur

Op vrijdag 27 maart organiseert de Werkgroep Maritieme Geschiedenis van de Fryske Akademy, in samen werking met het Fries Scheepvaart Museum en Tresoar een symposium rondom het dagelijks leven van Friese scheepsbemanningen zowel op land als op zee.

In de 17de- en 18de eeuw waren de Friezen in groten getale betrokken bij de vrachtvaart over zee. Zij bouwden voort op het handelsnetwerk dat sinds de middeleeuwen het Noord- en Oostzeegebied verbond met de Europese Atlantische kusten en de Mediterrane havens. Friese vrachtvaarders ontwikkelden zich tot specialisten in het transport van bulkgoederen, levensmiddelen en grondstoffen. Nadat rond 1580 een fase van langdurige groei was ingezet, namen Friese vrachtvaarders in de 17de- en 18de-eeuw tussen de 40% en 55% van de Oostzeevaart uit de Republiek voor hun rekening. Het maakte van de Friese vrachtvaart een grote lokale werkgever die veel verder reikte dan alleen de maritieme sector. 

De toenemende vraag naar traan gaf vanaf de vroege 17de-eeuw impulsen aan de walvisvaart. Deze richtte zich eerst op Spitsbergen en later op Groenland tot rond 1750 de sector in verval raakte. Onderschat en ook deels onbekend is het belang van de binnenvaart die, vaak verbonden met routes over de Zuiderzee naar Holland en Noord-Duitsland, een belangrijke sector uitmaakte. Vooral de turfgraverij zorgde voor een levendige vaart op de afzetmarkten in Holland.

Het dagelijks leven aan boord

De afgelopen twee decennia is er veel aandacht geschonken aan de routes, goederen en het belang van de Friese havens. Dit symposium richt zich op het dagelijks leven aan boord en aan de wal van de schippers en hun bemanningen. Vragen die aan bod komen betreffen bijvoorbeeld de organisatie aan boord, de samenstelling van de vaak internationale bemanningen, onderlinge hiërarchie en de risico’s op zee uiteenlopend van averij en schipbreuk tot kaping en gevangenschap. Egodocumenten, scheepsjournalen en boekhoudingen bieden inzicht in persoonlijke ervaringen, aanmonstering, orde, navigatietechnieken of in de lonen en kosten van levensonderhoud. Vanuit de archeologie kunnen daaraan vragen betreffend materiële cultuur worden gekoppeld. Zo ontstaat er meer inzicht in de inrichting en gebruik van het schip en de objecten die door de handen van de bemanning gingen. Waar nodig wordt de blik verbreed tot de scheepvaart in Republiek.

We sluiten het symposium af met het afscheid van prof. dr. Hanno Brand, onderzoeker bij de Fryske Akademy. Hij gaat met pensioen.

De entree fan het symposium bedraagt €20,- per persoon, inclusief lunch en koffie/thee. Er is maar beperkt plek, dus wacht niet te lang met de aankoop van een toegangskaart.

U kunt online, via onze ticketshop, kaarten kopen. Het is niet mogelijk om bij de entree nog een kaart te kopen.

Heeft u vragen over het symposium of over de kaartverkoop? Neem dan contact op met de Fryske Akademy. 

Let op: Grand Café De Koperen Tuin kan geen vragen beantwoorden over het symposium.