Meedoen!

Als onderdeel van dit onderzoek van de Fryske Akademy heeft Nanna een vragenlijst opgesteld over de geloofwaardigheid van verschillende trivia-uitspraken en over hoe geschreven teksten worden beoordeeld.

In het eerste deel van deze vragenlijst vragen we u om naar 24 uitspraken te luisteren en te bepalen of ze waar of onwaar zijn. In het tweede deel wordt u gevraagd om twee teksten te lezen en deze aan de hand van een aantal vragen te beoordelen. Tot slot bevat de vragenlijst een paar vragen over uw (taal-)achtergrond.

Iedereen die uit Friesland komt of in Friesland woont, is van harte welkom om mee te doen! Deelname aan dit onderzoek is geheel vrijwillig. U bent op elk moment en om welke reden dan ook vrij om uw deelname te beëindigen.

Hielke heeft een online experiment ontwikkeld dat met behulp van een sorteeropdracht de onbewuste houdingen ten opzichte van het Fries en het Nederlands meet. De deelnemer krijgt afbeeldingen en woorden te zien die positief of negatief zijn, en woorden die in het Fries of in het Nederlands zijn. De koppeling tussen de afbeeldingen en woorden laat zien of de hersenen onbewust het Fries of het Nederlands meer associëren met positieve (of juist negatieve) zaken, en maakt zo onbewuste vooroordelen zichtbaar.

Het experiment duurt 10-15 minuten en aan het einde van het onderzoek krijgt elke deelnemer zijn of haar eigen resultaten te zien. Zo kan een inschatting worden gemaakt van de eigen onbewuste voorkeur. Hielke hoopt op zoveel mogelijk deelnemers, om zo een vollediger inzicht te krijgen in de vooroordelen over het Fries en het Nederlands, zowel bij Friezen en Friessprekenden zelf als bij niet-Friezen en niet-Friessprekenden.

Voor het onderzoek krijgen deelnemers afbeeldingen te zien op een laptop. Ze krijgen de opdracht om te benoemen wat ze zien. De ene keer in het Fries als ze een Fries vlaggetje zien, de andere keer in het Nederlands wanneer er een Nederlands vlaggetje bijstaat. De deelnemers dragen een headset met een microfoon. Ook vullen deelnemers een korte vragenlijst in over hun taalgebruik, hun ervaringen met het Fries en de rol die de taal speelt voor hun identiteit. “Het wisselen tussen talen kan best uitdagend zijn,” vertelt Rose. “Maar de deelnemers die al hebben meegedaan vonden het vooral leuk om te doen.” Het onderzoek staat open voor mensen tussen de 18 en 75 jaar die zowel Fries als Nederlands spreken.

Friesland vormt een interessante actuele casus, omdat daar in 2025 ‘de geuren en geluiden van het Friese platteland’ zijn opgenomen in de erfgoedagenda van de Provincie Fryslân. Dit initiatief roept fundamentele vragen op: wat verstaan we eigenlijk onder ‘de geuren van Friesland’? Zijn dat de geuren van koeienstallen en het Wad? Of van suikerbrood, dúmkes, kruidenbitters, teunisbloemen, it stjonkfabryk, of houtsnijden? Jarre, broeirook, skiepperook, of boskrook? Hoe kunnen deze historische geurlandschappen en steeds vervliegende geuren worden vastgelegd?