Meedoen!
Wat mooi dat je ons wilt helpen!
Op deze pagina vragen we uw hulp bij diverse onderzoeksprojecten met betrekking tot de Friese taal en cultuur. Slechts een paar minuten van uw tijd kan onze onderzoekers al enorm helpen.
De hieronder vermelde onderzoeken zijn ontwikkeld door wetenschappelijk personeel van de Fryske Akademy, of zijn onder hun begeleiding uitgevoerd. De resultaten worden gebruikt in onderzoeksprojecten die in samenwerking met nationale en internationale onderzoeksinstellingen worden uitgevoerd. Al onze enquêtes waarvoor wij het publiek om medewerking vragen, zijn goedgekeurd door de Ethische Commissie van de Rijksuniversiteit Groningen/Campus Friesland.
In de oproepen voor deelnemers wordt altijd een contactadres vermeld. Als u vragen heeft over gegevens, privacy of de uitvoering van het onderzoek, kunt u altijd rechtstreeks contact opnemen met de onderzoeker.
Op dit moment hebben we twee onderzoeken waarvoor we uw medewerking kunnen gebruiken:
Onderzoek
Hoe verwerken Friezen hun talen?
Hoe gebruiken Friezen eigenlijk hun talen in het dagelijks leven? En wat zegt dat over hun identiteit, cultuur en zelfs de technologie van de toekomst? Met die vragen houdt promovendus Dylan Rose uit Canada zich momenteel bezig in een bijzonder onderzoek naar de Friese taal en samenleving.
Codeswitching
Rose onderzoekt hoe Friestaligen omgaan met het Fries en het Nederlands en wat er in het brein gebeurt wanneer zij tussen beide talen schakelen. Dit proces staat ook wel bekend als codeswitching. Het onderzoek maakt deel uit van een groter project waarin niet alleen taalgebruik centraal staat, maar ook de vraag hoe Friezen technologie en kunstmatige intelligentie ervaren. De inzichten kunnen later bijdragen aan technologie die beter aansluit bij de Friese samenleving.
Het onderzoek
Voor het onderzoek krijgen deelnemers afbeeldingen te zien op een laptop. Ze krijgen de opdracht om te benoemen wat ze zien. De ene keer in het Fries als ze een Fries vlaggetje zien, de andere keer in het Nederlands wanneer er een Nederlands vlaggetje bijstaat. De deelnemers dragen een headset met een microfoon. Ook vullen deelnemers een korte vragenlijst in over hun taalgebruik, hun ervaringen met het Fries en de rol die de taal speelt voor hun identiteit. “Het wisselen tussen talen kan best uitdagend zijn,” vertelt Rose. “Maar de deelnemers die al hebben meegedaan vonden het vooral leuk om te doen.” Het onderzoek staat open voor mensen tussen de 18 en 75 jaar die zowel Fries als Nederlands spreken.
Praktische informatie
Hoofdonderzoeker: Dylan Rose
Functie: Promovendus Fryske Akademy en RuG/Campus Fryslân
Contact: via E-mail
Thuis/op locatie: Op lokatie, in Groningen (Harmoniegebouw of Leeuwarden (Campus Fryslân)
Tijdsinvestering: 45 minuten
Beloning ja/nee: Ja, €8,-
Meedoen: Maak een afspraak via de afsprakenkalender van Dylan Rose
Meer informatie: hier op onze website
Onderzoek
Een Neus voor Erfgoed
Hoe ruikt Friesland? Wat is ‘Fries geurerfgoed’? En: wie bepaalt eigenlijk welke geuren als erfgoed erkend worden? In het nieuwe onderzoeksproject Een Neus voor Erfgoed bundelen onderzoekers, ontwerpers en parfumeurs hun krachten om de geuren van Friesland te onderzoeken, documenteren en ten neuze te brengen.
Op het snijvlak van erfgoed, geur en design
Steeds meer mensen beseffen hoe belangrijk geuren zijn voor onze herinneringen, emoties en identiteit. Toch is geur nauwelijks zichtbaar of tastbaar op het gebied van erfgoed. ‘Een neus voor erfgoed’ – een samenwerking tussen het KNAW-cluster Geesteswetenschappen (Meertens Instituut en NL-Lab), de Fryske Akademy en IFF (International Flavours & Fragrances) – wil hier verandering in brengen door geur een volwaardige plaats te geven binnen erfgoedonderzoek, musea en archieven. Het project, dat loopt van februari 2026 tot juni 2027 en wordt geleid door prof. dr. Inger Leemans (hoogleraar Cultuurgeschiedenis en hoofdonderzoeker van NL-Lab bij het KNAW-cluster Geesteswetenschappen), wordt gefinancierd door CLICKNL, het kennis- en innovatienetwerk voor de creatieve sector.
Waarom Fryslân?
Friesland vormt een interessante actuele casus, omdat daar in 2025 ‘de geuren en geluiden van het Friese platteland’ zijn opgenomen in de erfgoedagenda van de Provincie Fryslân. Dit initiatief roept fundamentele vragen op: wat verstaan we eigenlijk onder ‘de geuren van Friesland’? Zijn dat de geuren van koeienstallen en het Wad? Of van suikerbrood, dúmkes, kruidenbitters, teunisbloemen, it stjonkfabryk, of houtsnijden? Jarre, broeirook, skiepperook, of boskrook? Hoe kunnen deze historische geurlandschappen en steeds vervliegende geuren worden vastgelegd?
Praktische informatie
Dus hoe ruikt Fryslân nou? Die vraag kunnen we meteen beantwoorden: dat bepaal jij! Door het invullen van deze vragenlijst help je mee om de geurtaal en geuren van Friesland in kaart te brengen. Zet je neus open en deel je geurherinneringen en snuffelervaringen.
Hoofdonderzoeker: Eveline de Smalen
Functie: Postdoctoraal onderzoeker bij NL-Lab/ KNAW Humanities Cluster en gastonderzoeker bij de Fryske Akademy
Contact: E-mail
Thuis/op locatie: Thuis
Tijdsinvestering: 15-20 minuten
Beloning ja/nee: Nee
Meedoen: Via het invullen van de Fryske fragelist of Nederlandse vragenlijst
Meer informatie: op de projectwebsite