Skip to main content Skip to page footer
Fryske Akademy Fryske Akademy
Beeld uit FryslânDOK 'Swurd', Omrop Fryslân.

Beeld uit FryslânDOK 'Swurd', Omrop Fryslân.

Documentaire 'Swurd'('Zwaard') brengt Frisia weer tot leven

Geschiedenis en erfgoed

Media

Archeologieliefhebber Sander Visser deed in 2024 een opmerkelijke vondst: met zijn metaaldetector spoorde hij in het Friese Witmarsum een zeldzaam fragment van een tiende-eeuws Vikingzwaard op. In de FryslânDOK 'Swurd' ('Zwaard') brengt filmmaker Mirjam de With het zwaard weer tot leven: wat zou het hebben meegemaakt? En als het kon praten, wat zou het dan kunnen vertellen over Friesland in de Vikingtijd? Onderzoeker Nelleke IJssennagger-van der Pluijm van de Fryske Akademy dacht met haar mee.

In de vroege middeleeuwen waren zwaarden meer dan alleen wapens. De zwaarden werden versierd, kregen namen én menselijke eigenschappen toegekend. De vorm lijkt immers op een mens: een handvat met een kop en armen, het zwaard als lijf. Het eigenaardige aan de gevonden zwaardkop, oftewel ‘pommelkap’, in kwestie: hij is losgetrokken. Het zwaard was onthoofd. Waarom? En hoe zou zijn lijf eruit hebben gezien? 

Archeologisch smid Sebastiaan Pelsmaeker reconstrueerde het zwaard volgens de technieken uit het jaar 950. Dat deed hij voor de tentoonstelling ‘Redbad: de legendarisch koning’ van het Fries Museum. In Swurd (Zwaard) is het maakproces stap voor stap te zien. Diana Spiekhout (conservator van het Fries museum) en Nelleke IJssennagger–van der Pluijm (directeur Fryske Akademy en bijzonder hoogleraar Cultuurgeschiedenis van het zuidelijke Noordzeegebied in de vroege middeleeuwen en Vikingtijd) leggen uit wie het zwaard vasthielden, hoe het oude Friesland (Frisia) er toen uitzag, en dat Friezen en Vikingen toch niet zo gescheiden leefden als we dachten.

Stem

Filmmaker Mirjam de With twijfelde in eerste instantie of het onderwerp wel bij haar paste; als speelfilmregisseur die zelf personages bouwt was non-fictie nog onbekend terrein. Dat veranderde toen ze erachter kwam dat zwaarden in de middeleeuwen als personen werden gezien. “Ik vroeg me meteen af wat hij had meegemaakt. Het zwaard moest een stem krijgen. Hij was mijn verteller!”

Swurd (Zwaard) neemt de kijker mee naar het oude Friesland van veldslagen, krijgers, goden en Vikingen, en brengt Frisia weer tot leven.

Swurd (Zwaard) sluit aan bij de tentoonstelling 'Redbad', die vanaf 5 september te zien is bij het Fries Museum.

Sjen

Swurd (Zwaard) is te zien op:
- Zaterdag 5 september: 15:30 uur op NPO2
- Zondag 6 september: 13.15 uur op NPO2 en vanaf 17.00 uur elk uur op Omrop Fryslân.

Online bekijken? Dat kan vanaf 5 september op fryslandok.nl en NPO Start.

Pommel

Eerder schreven we al over de vondst van de zwaardpommel: Primeur: tiende-eeuws Vikingzwaardfragment ontdekt in Friese bodem

 

 

Terug