Geuronderzoeker Eveline de Smalen bij de lancering van Een Neus voor Erfgoed in Museum Joure (foto: GewoanDwaan, Douwe Bijlsma)
Geuronderzoeker Eveline de Smalen vertelt op de Akademydag over de geuren van Fryslân
Wat houdt Een Neus voor Erfgoed precies in?
"Een Neus voor Erfgoed is een samenwerkingsproject tussen KNAW Humanities Cluster (Meertens Instituut en NL-Lab), International Flavors & Fragrances (IFF) en de Fryske Akademy. Met mijn collega's onderzoeken ik Fries geurerfgoed: welke geuren maken Fryslân nu echt tot Fryslân, en hoe zijn karakteristieke geuren door de tijd heen veranderd?"
“Om daarachter te komen, hebben we een vragenlijst uitgezet die openstaat voor iedereen die een band met Fryslân heeft. Daarnaast verzorgen we workshops met een ‘snuffelmeubel’. Aan de hand daarvan ga ik met kleine groepjes ‘ruikers’ in gesprek over bepaalde geuren en wat die voor hen betekenen Verder ga ik geuren in literatuur en archieven onderzoeken.”
“Uiteindelijk willen we zo’n tien of elf geuren uitkiezen, die het verhaal van Fryslân in geur vertellen. Die geuren zullen wij presenteren in een museum of erfgoedinstelling, en misschien zelfs in een rondtrekkende tentoonstelling die een geurelfstedentocht aflegt.”
Hoe uniek is onderzoek naar geuren?
“Ons onderzoek komt voort uit Odeuropa, een project over geurerfgoed in Europa, waar historische geuren uit het hele continent zijn verzameld. Het lijkt misschien lastig om alle geuren van Fryslân terug te brengen naar één overzichtelijke zet van geuren die Fryslân grijpen - dat is het ook! Maar als het geslaagd is voor heel Europa, dan zal het voor Fryslân zeker ook lukken.”
Waarom willen jullie geuren vastleggen?
“Geur is interessant, omdat het zo belangrijk is in het dagelijks leven: we gebruiken geuren om onze omgeving en andere mensen te herkennen en om in te schatten of we veilig zijn. Een groot deel van onze smaak wordt ook bepaald door geur. Geur is emotie. Toch realiseren we ons vaak niet dat geur zo belangrijk is en we praten er ook niet veel over. Maar juist door je te richten op geur, ontdek je een stukje van je dagelijkse ervaringen op een andere manier, en dat maakt het leven rijker.”
Jij bent opgegroeid in Vlaardingen. Waar komt jouw fascinatie voor Fryslân vandaan?
“Ik ben opgeleid als angliciste. Langzamerhand kreeg ik meer aandacht voor de rol van natuur en milieu in de literatuur uit en over Noord-Nederland. Sinds 2025 ben ik bezig met Friese taal en cultuur in het bijzonder. Als Tresoar Fellow heb ik de verbeelding van het Wad in het werk van Durk van der Ploeg onderzocht en nu dus als gastonderzoeker bij het Meertens Instituut en de Fryske Akademy. Mijn band met Fryslân komt voort uit mijn liefde voor taal en literatuur.”
Wat is eigenlijk jouw eigen favoriete geur van Fryslân?
“Dat is voor mij toch echt de geur van de zeedijk met schapen en de kwelders. Sinds ik bezig ben met dit onderzoek ruik ik veel actiever om me heen en heb ik allemaal geuren ontdekt waarvan ik helemaal niet wist dat ze er waren. Mijn tip: let eens op wat je vandaag allemaal ruikt en ruik eens aan iets waar je nog nooit eerder aan geroken hebt. Wie weet wat je dan allemaal ontdekt!”
Meedoen aan het onderzoek?
Vul de vragenlijst in van het onderzoeksproject Een neus voor erfgoed - Hoe ruikt Fryslân?
Opgeven voor de Akademydag - vrijdag 11 september 2026
De Fryske Akademy nodigt u van harte uit bij de jaarlijkse Akademydag, onze 88ste Dies Natalis. Op vrijdag 11 september 2026 is iedereen vanaf 13:30 uur van harte welkom in BOEL (voorheen Zalen Schaaf) in Leeuwarden om met ons te proosten, praten en te jeu-de-boulen!
Aanmelden
Graag via dit aanmeldingsformulier.
Programma
13.30 Inloop met koffie/thee
14.00 Opening (door Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, Fryske Akademy)
14.15 Lezing dr. Mans Schepers (milieu-archeolooch Rijksuniversiteit Groningen) over vegetatie en geuren in de tijd van Koning Redbad
14.40 Uitreiking Fryske Akademy scriptieprijs 2026
15.00 korte pauze
15.15 benoeming nieuwe Akademyleden
15.45 Lezing door dr. Eveline de Smalen (Fryske Akademy en Meertens Instituut) over onderzoeksproject Een Neus voor Erfgoed
16.10 Borrel, jeu-de-boule, geurtafel
Praktische informatie
Datum: Vrijdag 11 september 2026
Locatie: BOEL (Zalen Schaaf)
Adres: Breedstraat 48, 8911 GJ Leeuwarden